عزيز الله بيات

351

تاريخ تطبيقى ايران با كشورهاى جهان ( فارسى )

چوپانيان ( 738 - 758 ه . ق . ) ( 1337 - 1356 م . ) امراى چوپانى فرزندان امير تيمور تاش ابن امير چوپانند . جانشينان او دو تن بيشتر نبودند ، اول شيخ حسن كوچك پسر امير تيمور تاش ابن امير چوپان كه وى در حقيقت مؤسس سلسله چوپانى است كه از 738 - 744 هجرى در آذربايجان حكومت كرد . بعد از درگذشت امير شيخ حسن ، برادرش ملك اشرف جانشين او شد ، اما در سال 758 هجرى مغلوب جانى بيك اوزبك پادشاه مغول دشت قپچاق شد و سلسله چوپانيان با مرگ او منقرض شد . قلمرو اين سلسله اران و آذربايجان بود . نام و مدت زمامدارى امراى چوپانى 1 . امير شيخ حسن كوچك ابن تيمور تاش ابن امير چوپان 738 - 744 ه . ق . 2 . ملك اشرف برادر شيخ حسن 744 - 758 ه . ق . امراى ايلكانى ( آل جلاير ) ( 740 - 838 ه . ق . ) ( 1339 - 1432 م . ) مؤسس اين سلسله شيخ حسن بزرگ پسر امير حسين ابن آق‌بوقا ابن ايلكانى بود كه از سال 740 - 757 هجرى نواحى غربى ايران و نقاط مجاور بين النهرين را تحت نفوذ خود درآورد . پايتخت زمستانى اين سلسله ، بغداد و پايتخت تابستانى آن تبريز بود . معز الدين اويس ( 757 - 776 ه . ق . ) ( 1356 - 1374 م . ) پس از شيخ حسن پسرش معز الدين اويس جانشين پدر شد . در سال 759 هجرى تبريز را از اخى جوق نايپ برديك بيك اوزبك گرفت . در سال 765 هجرى سپاهى به كمك شاه محمود مظفرى فرستاد كه به يارى همين شاه محمود ، شاه شجاع را شكست داد و بر فارس مسلط شد . در سال 772 هجرى رى را از تصرف امير ولى كه از فرزندان طغا تيمور خان بود ، بدر آورد و يكى از امراى خود را به نام قتلغ شاه به حكومت رى منصوب كرد .